ÇOCUKLARA CEZA VERMEK DOĞRU MU?

                                cocuk_ceza_odul
    
Öncelikle ceza nedir bunu değinmek istiyorum. Kabaca tanımlarsak; çocuğun istedigi bir şeyi elinden almak veya istemediği bir durum oluşturmak. Ceza modelleri  de ikiye ayrılır. 1. tip ceza ve 2. tip ceza. 
    1. Tıp ceza  (şiddet gösterme)

    Çocuğun istemediği bir durum oluşturmak. Azarlamak, hakaret etmek, dövmek v.s  Bir örnek üzerinden gitmek gerekirse;  çocuk masada oturuyor ve sürekli kaşığı masaya vurup gürültü çıkartıyor.  Çocuğa annesinin bu hareketinden dolayı tokat atması 1. Tıp cezaya örnektir. Peki bu dogrumu yanlış mı sonuçları neler yazının devamında buna cevap arayacagiz

     2. Tıp ceza (mahrum bırakma)

    Çocuğun istediği bir şeyi elinden almak,  istediği arzuladığı bir duruma ulasamamasını sağlamak. Yukarıdaki örnek üzerinden gidersek; masaya sürekli kaşıkla  vuran çocuğa ceza olarak elinden en sevdiği oyuncağı almak, sevdiği bir şeyi yemesini yasaklamak. 'Masaya kaşıkla vurmaya devam edersen parka gidemezsin'

   Ceza vermek doğru mu?

Bilişsel  ve sosyal kuramcılar ceza vermenin yanlış olduğunu çok mecbur olmadıkça cezaya basvurmamak gerektiğini söylüyorlar. Çoğu aile şiddet göstermese de azarlayarak ya da mahrum bırakarak cezaya başvuruyor. Peki görmezden geldiğimiz ya da bir şey olmaz, ben de çok dayak yedim azar işittim diye çocuğa verdiğimiz cezalar nelere yol açıyor:

     Bastırma 
     Çocuğa ceza vermek davranışı yok etmediği gibi sadece o anda o davranışı  yapmamasına neden olacaktır.  Çocuk bu davranışı yapmamayı öğrenmez sadece artık sizin yanınızda yapmamasına o anlık engel olursunuz.  Mesela aynı davranışı okulda kreste veya komsularınızın evine gittiğin de tekrar göstermeye başlayabilecektir.

     Özbenlik ve özgüveni zedeler

     Çocuk bir davranış yapmış ve bunun neticesinde ceza almıştır. Bu da daha sonraki hayatında yaptığı yeni davranışlar olumlu da olsa göstermeye çekinecektir. Örnek vermek gerekirse çocuk arkadaşlarınızın veya ailenizin yanında size bir şeyler ifade etmek isteyebilir veya size göre mantıksız bir soru sorabilir. Mesela küçük çocuğunuz size mantıksız gibi görünen bir sordu diyelim; güneşin niye elleri ve ayakları yok?  Siz de bu soru karşısında çocuğu azarlarsanız veya hakaret edersiniz bu davranışınız ileride çocuğun öğretmenine soru sormasına,  insanlar içinde kendini ifade etmesine engel olabilir ve çocuk şunu düşünür; Acaba insanlarda bu düşüncemi saçma bulup beni azarlarlar mi? Ya da hakaret ederler mi?  Küçük bir yanlısınız çocuğun bir ömür boyu çekingen bir birey olmasına neden olabilir. Size de utangaç, çekingen, kendini ifade edemeyen pısırık çocuğunuza merhaba demek düşer. ..

     Yapmamayı değil,  gizlemeye öğretir

     Aslında başlıktan anlaşılacağı gibi her şey çok  basit ve anlaşılır. Çocuk sizin istemediğiniz bir davranışı sizden gizleyerek yapmaya devam eder. Bu konuda şöyle bir örneği sizinle paylaşmak istiyorum.  Trafikte verilen hız cezaları insanlara yavaş gitmelerini değil radara yakalanmamayı öğretir. Yani sürücü hızlı gitmeye devam edecek. Sadece nerede radar varsa oralarda yavaşlayacaktır. Çocuk için örnek vermek gerekirse ortaokula giden bir çocuk kötü akran çevresi nedeniyle sigara içe bilir bunu da sizden gizler. Çünkü siz ona kendini ifade etmesi için fırsat vermediniz ve paylaştığı konularda azarladınız. 

      İçsel güdülenmeyi sağlamaz  

      Çocuk davranışlarını kendi istediği için değil başkaları istediği için sergilemeye başlar. Çevre baskısını daha fazla hisseder. Bastırdığı bu tür davranışlar ileride açığa çıkmak üzere bilinç altında durabilir. Bazen bizler bile bir hata yaptığımız da bunu nasıl yapabildim diyebiliyoruz değil mi? Çocuk üzerinde hissettiği baskı kalkar kalkmaz, ceza aldığı, mahrum bırakıldığı, azarlandığı davranışları en ufak fırsatta yapmaya yapmaya başlar. Üniversiteye giden öğrencilerin, ailesinden uzaklaştığın da yasaklanan davranışları sergilemesi buna örnektir. Çevre baskısı kalktığı anda ailesinden uzaklaşan genç kardeşlerimizin neleri ortaya koyabildiğini görüyoruz. Benim oğlum. benim kızım böyle değildi diye şaşırıp kalırız sadece. Halbuki zamanında bastırılan davranışlar bilinç altına daha sağlam yerleşmiştir. Baskı kalkınca davranış ortaya çıkmıştır.
      Devam yazısında ceza vermek yerine neler yapılabilineceği hakkında bilgiler vermeye çalışacağız.

      Not: Bu yazıyı okul öncesi öğretmeni Hacı Ömer Sarıaydın'ın görüşleri ile hazırladım. Kendisine verdiği katkılardan dolayı teşekkür ederim. Bu yazı dizisi devam edecek.
Share on Google Plus

anne güncesi

44 yorum:

  1. Kodlanmışız çocukluğumuzdan beri cezalandırmaya, işe yarayacağını varsayıyoruz. Aydınlatıcı yazı olmuş, kendimi de gözden geçirmeme sebep oldu, teşekkürler...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kesinlikle canım. Biz ebeveynler bu tür konuları çok sık okumalıyız. Belli şeyler rutinleşiyor zamanla okuyunca silkeleniyoruz

      Sil
  2. Ceza vermekten ziyade dikkatini başka yöne çekme çabası içerisinde oluyoruz genelde. Yazınınin devamını bekliyor olacağım :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok doğru yaptığınız. Devamını yayımladım umarım herkes için bir faydası olur

      Sil
  3. geçen pazar AVMde gezerken bir çift vardı yanlarında 5 yaşında falan bir çocuk kadındada bir bebek çocuk film istemiş gelmişler ama filme girmiyor biletler yanacak adam hemen çocuğa bir daha film yok girmezssen bu filme bir daha getirmeyeceğim dedi çocuk tepiniyor girmemm girmem banane diye herkes onlara bakıyor adam hiddetlendi kadın çok sakin adamın kolundan tutup hayır filme getireceğiz bizi utandırdığı için akşama yatarken kukla shovu yok filmi isteyip izlemediği içinde masal okumayacağım hadi biz girelim filme dedi adamı aldı ilerledi bir baktık çocuk peşlerinden gidiyor yani bu benim çok hoşuma gitti kadının olaya hakimiyeti tartışılmaz yani ceza verrirken onun çokta umrunda olmayan bir cezayı vermeniz çocuğu sarsmıyor. ömür boyu çarşıya getirmeme gibi imkanları yok çocukta biliyor bunu ama akşama masal okumama imkanı var ceza verirken mantıklı cezalar verilmesinde zarar görmüyorum . çocuk herşeyi yapamayacağını öğrenmeli.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Biraz da yaşla alakalı yaklaşımlar. Çocuk karşısında kararlı bir ebeveyn görünce fazla direnemiyor. Önemli olan söylediğimizin arkasında durabilmek

      Sil
  4. Ceza vermek psikolojik kuramlara göre doğru değil.Bunu güzel anlamışsınız.Ceza vermek yerine farklı yöntemleri kullanmak daha mantıklı gibi görünüyor.Paylaşım için teşekkürler..

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Düzeltme:Güzel anlatmışsınız diyecektim..

      Sil
    2. Cezaya alternatif yöntemleri de paylaştım. Umarım faydalı olmuştur

      Sil
  5. Ay kıyamam ben onalra vermeyelim ceza filan :) Çocuğum olsa yaptığının yanlış olduğunu anlatırdım bir daha yaptığın da sonuçlarının neler olabileceğini anlatırdım. Şuan çocuğum olmadığı için söylüyorum ama olsa gene aynısını yapardım :))

    Gözde'nin Blog Günlüğü

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bunu anlatmak için farklı yöntemler var. Onları da paylaştım

      Sil
  6. Çok güzel hazırlamışsınız. Devam yazınızda bakalım nasıl yöntemler geliştireceksiniz

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Her çocuk farklıdır. Ailesi onu tanıyarak bir alternatif mutlaka buluyor

      Sil
  7. ÖNCELLİKLE EMEĞİNİZE YÜREĞİNİZE SAĞLIK..! SAĞLAM BİR ÇOCUKLUK,MUTLU BİR ÇOCUKLUK İNSANIN GELECEĞİNDEKİ TEMELİNİ OLUŞTURUR..! CEZALANDIRMA YÖNTEMİ PEDAGOJİK OLARAK OLDUKÇA YANLIŞTIR..! HER NE KADAR ŞİDDET İÇERMEYEN ,YASAKLAMALARA TABİ CEZALANDIRMALAR UYGULANABİLSE DE ASIL OLAN ÇOCUĞUN CEZALANDIRILMADAN YANLIŞLARINDAN CAYDIRILMASINA DAYALIDIR..! BU DA ÇOCUKTAN ÖNCE HAMİLELİK DÖNEMİNDEN İTİBAREN ANNE VE BABANIN EĞİTİLMESİNE BAĞLIDIR..! PEDAGOJİ YUNANCA EĞİTİM BİLİMİ)..ANLAMINA GELİR. EĞİTİMİN TEMELİ DE ÇOCUKLUKTAN BAŞLADIĞI İÇİN YUNANİSTANDAN BAŞLAYIP ÜLKEMİZE KADAR ADINI ALMIŞTIR(PEDAGOJİ)
    PEDAGOJİNİN YANİ ÇOCUK EĞİTİMİNİN TEMEL AMACI...!? ÖĞRENMEK ÇOCUKLUK ÇAĞINDA DUYUMSAL OLMAKTAN ÇOK GÖRSELLİĞE DAYALIDIR..!? NEYSE ÇOK GENİŞ BİR KONU..! EMEĞİNİZE YÜREĞİNİZE SAĞLIK.HEP SEVGİ İLE KALIN..!D.U

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hem örnek olmak, hem fe çocukta başka izler bırakmadan ona hayat yolunda yürümeyi öğretmek esas olan. Ben teşekkür ederim katkılarınızdan dolayı

      Sil
  8. şimdiden bunları öğrenmek güzel oldu, emeğine sağlık ;)

    Merve'nin evinden

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim mervecim. Anne olmasan bile çevremdeki çocuklar için uygulayabilirsin

      Sil
  9. Çocukların ergenlik dönemleri üzerinde ayrıca durulması gerektiğine inanıyorum. Geçici bir dönemde olsa bu usta manevralarla atlatılması gerekir. Bazı hatalar yapmışızdır biz de mutlaka. Artık torunlarımızın daha sağlıklı yetişmesine çalışacağız.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hocam rrgrmlik başlı başına bir karmaşa. İnşallah o zaman ki çözümlerimiz de güzel olur. Çocukla aile çatışmasının en yoğun yaşandığı dönem. Anne baba olmak sabırlı olmak demek. Sabredip güzel adımlar atarsak meyvesini alıyoruz muhakkak

      Sil
  10. Hayatımızın her alanında cezalar var. Avrupa'daki cezalar karşısında bizim cezalar insanı yok etmeye çalışıyorken. Avrupa'daki cezalar sorumluluğu üretkenliği bireyselliği kendine güvenmeyi ve öz güvenle yaşamalarını sağlıyor. Ceza ile yetişen çocuklar ceza ile çocuk yetiştiriyor hale geliyor. Cezanın kelime anlamını dahi bilmiyoruz aslında toplum olarak. Devamını takip edeceğim yazınızın güzel bir konuya değinmişsiniz tebrik ederim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok Haklısınız. Ocuk elbette ki olumsuz davranış gösterdiğim de tepkisiz kalmamalıyız. Ama bumu anlatmanın yolu onu kırıp dökmek olmamalı

      Sil
  11. Asla...çocuk ya, adı üstünde, çocuklara, hayvanlara (kedilerimize, köpeklerimize vs.) ceza verilmez. Bazen sokakta çocuğunu resmen haşlayan, azarlayan anneler görüyorum çok kızıyorum:(( güveni yok olur, pısırık, korkak olur hatta psikopat olur, o da hıncını, hırsını kediden, yavru köpekten çıkartır:((( kıymasın kimse çocuğuna..:((

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kendi öğrencilik hayatımızda bile bildiğimiz halde soruyu cevaplayamamak, kendini ifade edememek aslın da baskılanmış bir çocukluğun getirisi

      Sil
  12. Eğitim derslerine geri dönmüş gibi oldum :) Hem anne hem de iyi bir öğretmen gibisiniz maaşallah :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Eğitim derslerindeki konular zaten:) ama anne olunca uygulamadaki doğruluğunu da farkediyorsunuz

      Sil
  13. Alternatif yöntemler kullanılması daha doğru tabi ki. Güzel yazı olmuş ellerine sağlık.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim dream. Umarım faydalı olmuştur

      Sil
  14. çocukların genellenmesi -ceza ya da ödül- her durumunda yanlış bana göre. Her çocuk farklı kişilik özelliklerine sahiptir, algı anlayışı farklıdır . Bu sebeple herkesin -ben dahil- ebeveyn olamayacağını düşünmekteyim. Bir ebeveynin ilk önceliği çocuğunu tanımak zannımca. Kuralların bile ters teptiği çocuklar var , ben şahsen oğlumda bunu yaşayarak öğrendim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Malesef pedogoji deyince tek bir kalıp bulamıyoruz. Her anne ve her çocuk farklı. Bir çocukta ile yarayan yöntem diğerinde yaramıyor. Dediğiniz gibi çocuğu tanıyıp ona göre hareket etmeliyiz. Evet herkes çok iyi anne b ab a değil. Ama kendimizi geliştirebiliriz. Kitap okuyarak, uzmanları dinleyerek, biraz da yaşayarak...çocuğu doğurmakla olay bitmiyor. Bizim de kendimizi geliştirmemiz lazım. Dediğimiz gibi çocuğu tanımak en ömemlisi. Benim kızı. Ve oğlum ikisine de bir şeyi anlaırken farklı yöntemler kullanıyorum. Birinin çabuk kabullendiğini diğeri zor kabulleniyor...

      Sil
    2. demek istediğim tam olarak ta buydu , okumalı araştırmalıyız fakat en önemlisi ebeynin iyi gözlemci olması , yaptıklarının ya da söylediklerinin çocuğunun üzerindeki etkilerini iyi tahlil edebiliyor olması çok önemli. Sizin yaptığınız gibi iki çocuğunun da algısını ölçüp her birine kişilik özelliğine göre davranabilmesi. Benim iyi ebeveyn kalıbım bu en azından . Ve şuna çok inanıyorum(bilimsel bir açıklaması var mı bilmem) her çocuk kendi kişiliği ile doğuyor , aile onu çok hafif eğip bükebiliyor ama tamamen değiştiremiyor. Bu konulardaki hassasiyetiniz için de ayrıca teşekkür ediyorum , bu dünyada değişim yaşanacaksa bu bilinçli ailelerin yetiştirdikleri çocuklar sayesinde olacak.

      Sil
  15. keşke ceza vermeden başa çıkabilmeyi öğrenmiş olsaydık :(

    YanıtlaSil
  16. Aydınlatıcı bir yazı olmuş, emeğine sağlık :)

    YanıtlaSil
  17. Ben de cezayı asla tasvip etmiyorum. Bu çocukların özgüvenini zedeleyen bir durum bence. Tabii pratikte ne kadarını yapabiliyoruz o da tartışılır!

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Haklısın canım. Sabırlı olmak gerçekten zor. Ama biz teni nesil aileler biraz daha bilinçliyiz en azından.

      Sil
  18. Ben de cezayı asla tasvip etmiyorum. Bu çocukların özgüvenini zedeleyen bir durum bence. Tabii pratikte ne kadarını yapabiliyoruz o da tartışılır!

    YanıtlaSil
  19. Çok faydalı bir yazı ve çok güzel bir anlatım olmuş emeğinize sağlık. Ceza veya şiddet hiçbir zaman bir çözüm olmuyor ki. Sadece o an sinmiş ama daha sonra çok daha hırçın ve özgüvensiz çocuklar yetişiyor. Paylaşım için teşekkürler.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. O anlık hareketi engelliyorsun ama sonra fazlasıyla karşına çıkıyor

      Sil
  20. Süper bir yazı olmuş gerçekten.Bir çok anne ve babanın yaptığı hatalar bunlar.Biz de bu şekilde okuyarak bilgilenmeye çalışıyoruz.Teşekkur ederiz.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bir çok şeyi okuyunca bir daha tapmayacağım deyip kendimize geliyoruz fakat bu kısa sürüyor. O yüzden her zaman çocuk gelişim kitapları okumak, uzmanları dinlemekte fayda var. Sahi ya anne olmak sizi de unutkanlaştırdı mı

      Sil
    2. Bir çok şeyi okuyunca bir daha tapmayacağım deyip kendimize geliyoruz fakat bu kısa sürüyor. O yüzden her zaman çocuk gelişim kitapları okumak, uzmanları dinlemekte fayda var. Sahi ya anne olmak sizi de unutkanlaştırdı mı

      Sil
  21. Süper bir yazı olmuş gerçekten.Bir çok anne ve babanın yaptığı hatalar bunlar.Biz de bu şekilde okuyarak bilgilenmeye çalışıyoruz.Teşekkur ederiz.

    YanıtlaSil
  22. http://islamguzelahlaktir.blogspot.com/

    YanıtlaSil

Gmail hesabınız olmasa bile yorumlama biçiminde: ADSIZ seçeneğini seçerek yorum yapabilirsiniz